Duyurular 08.10.2020


 

BÜTÇE SİSTEMİNDE DEĞİŞİKLİK

 

(YEP) Yeni Ekonomi Programında (2021-2023), kamu hizmet sunumunun ve idari yapısının etkinliğini artıracak ve gereksinimlerini dinamik bir yapıda karşılayacak program bütçe sistemine 2021 yılında geçilerek kamu kaynaklarının verimli kullanılmasının sağlanacağı belirtilmiştir.

"Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi" ile 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda bütçe sistemine ilişkin önemli değişiklikler yapılmaktadır. Buna göre, performans esaslı bütçeleme yerine, performans esaslı program bütçe sistemi getirilmektedir.

Performansa Dayalı Bütçe; kaynakların kamu idarelerinin amaçları doğrultusunda kullanılmasını ve tahsisini öngören ve performans ölçü ve göstergeleri yapılarak ulaşılmak istenen hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını tespit eden ve sonuçları raporlayan bir sistemdir. Sistemin ana unsurlarını; stratejik planlama, performans programı ve faaliyet raporu oluşturmaktadır. Performansa dayalı bütçe, ülkemizde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile uygulanmaya başlanmıştır.

Program Bütçe ise; harcamaların program sınıflandırmasına göre tasnif edildiği, harcama önceliği geliştirme konusunda karar alıcılara kamu hizmet sunumu performansına ilişkin bilgilerin sağlandığı ve bu bilgilerin kaynak tahsisi sürecinde sistematik olarak kullanıldığı bir bütçeleme sistemidir. Devletin kullandığı kaynaklarla, bu kaynakların tahsis edildiği işlerin karşılaştırılmasını ve böylece, devlet hizmetlerinin ekonomiye maliyetlerinin tespitini sağlayan bütçe nev'idir. Program bütçede her bakanlık ve idari kurulusun yaptığı işler programlara ayrılmaktadır. Programların her biri bir hizmet türü teşkil eder. Programların ayırt edilmesinde, bakanlık çalışmalarının temel amaçları göz önünde bulundurulur. Temel amaçlara göre ayrılan programlar 'alt program' denen bölümlere ayrılır. Onlar da ayrıca kendi içlerinde bölünürler. Bu bölünme içinde her hizmet türüne isabet eden masraflar tespit edilir. Bu suretle, bu program ve alt programla yaratılan işlere mukabil yapılan harcamalar görülmüş olur.

1990 yıllarda batı ülkelerinde performans bazlı program bütçe uygulamalarına gidilmiştir. Ülkemizde ise, 2012 yılından itibaren program bazlı performans esaslı bütçe çalışmalarına başlanmış, 2018 yılında olgunlaştırılmıştır. Bu bütçe sisteminde, harcamalar program sınıflandırmasına göre tasnif edilecektir. Harcama önceliği geliştirme konusunda, karar alıcılara kamu hizmet sunumu performansına ilişkin bilgiler sağlayabilecek ve bu bilgiler kaynak tahsisi sürecince sistematik olarak kullanılabilecektir. Öte yandan, kamu kaynaklarının etkin verimli ve ekonomik kullanılıp kullanılmadığının tespitine ilişkin etkin bir performans denetiminin varlığı, sistemden beklenileni karşılamada önemli rol oynayacaktır.

Vergi Müfettişleri Vakfı